Ngày 22/9, Chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức về thiên tai với tên gọi “Trường học của Sơn Tinh”đã diễn ra hoạt động diễn tập và giáo dục cho học sinh bậc Trung học cơ sở và tiểu học tại xã Phú Mậu (huyện Phú Vang, tỉnh TT – Huế).

Toàn cảnh chiến dịch truyền thông tại trường THCS Phú Mậu

Chiến dịch hưởng ứng phát động của Tổng cục Phòng chống thiên tai Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) cùng chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc với sự hỗ trợ của Chính phủ Nhật Bản ngày 20/9 vừa qua tại Hà Nội.

Lấy hình tượng chàng “Sơn Tinh” trong truyền thuyết là người có khả năng làm chủ thiên nhiên và rất gần gũi với học sinh, chương trình lan tỏa đến thế hệ trẻ và cộng đồng nhận thức, tinh thần chủ động trong phòng tránh và giảm nhẹ rủi ro thiên tai.

Chiến dịch đã giáo dục học sinh thực hiện các bài diễn tập kỹ năng cần thiết để bảo vệ tài sản bàn ghế, sách vở, tính mạng trước giông, sét, bão, động đất, sóng thần cũng như sơ cấp cứu khẩn cấp khi gặp tai nạn trong thiên tai… Bên cạnh đó là hoạt động đạp xe truyền thông trên các tuyến đường xã để hưởng ứng chiến dịch.

Học sinh diễn tập ứng phó với giông sét

Học sinh diễn tập ứng phó với sóng thần chạy lên cao

Diễn tập bảo vệ tài sản trong mưa bão

Học sinh tập sơ cấp cứu

Đến tham dự buổi lễ, ông Đặng Quang Minh, Quyền Vụ trưởng, Vụ Quản lý Thiên tai Cộng đồng, Tổng cục Phòng chống Thiên tai nhấn mạnh về con số đầy thương tâm: “ Tại Việt Nam, trẻ em – những chủ nhân tương lai của đất nước nhưng lại là đối tượng dễ bị tổn thương, hàng năm, bình quân thiên tai cướp đi sinh mạng của trên 300 người trong đó có tới gần 20% là trẻ em”

Ông Đặng Quang Minh, Q. Vụ Trưởng, Vụ Quản lý thiên tai cộng đồng phát biểu tại buổi lễ

Theo đó, ông Đặng Quang Minh quan tâm việc các em vừa cần được trang bị kiến thức để tự bảo vệ vừa có thể được đào tạo để trở thành nhân tố đóng góp tích cực cho cộng đồng bằng cách truyền tải những thông điệp đến cha mẹ, gia đình giúp trường học trở nên an toàn hơn.

Cùng có mặt tại buổi lễ, ông Đặng Phước Mỹ, Phó Giám đốc Sở Giáo Dục & Đào Tạo tỉnh Thừa Thiên Huế xúc động: Mong muốn, chiến dịch sẽ không phải là một phong trào nhất thời mà là hoạt động thường xuyên, ngày càng nhân rộng trong nhà trường và cộng đồng.

Được biết, đây là một trong những hoạt động  tiên phong của chiến dịch sẽ thực hiện tại 3 miền Bắc – Trung – Nam, nằm trong khuôn khổ dự án khu vực “Nâng cao nhận thức và chuẩn bị ứng phó với sóng thần tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương” do chính phủ Nhật bản tài trợ mà Việt Nam là một trong 18 nước tham gia.

Bảo Hòa (CRD VietNam)

Năng lượng xanh là nguồn năng lượng được tạo ra từ các nguồn tài nguyên thiên nhiên có mức bền vững và từ các nguồn năng lượng phi hóa thạch, như năng lượng mặt trời, gió, thủy điện, sinh khối, địa nhiệt và năng lượng đại dương. Đây là các nguồn năng lượng, sau khi sử dụng có thể được tái tạo lại sau một thời gian. Về ưu điểm của nguồn năng lượng tái tạo, thân thiện với môi trường và không phát thải khí cacbon tạo ra hiệu ứng ấm lên toàn cầu hay còn gọi là BĐKH. Năng lượng tái tạo là một nguồn năng lượng bền vững, không thải ra các chất ô nhiễm gây thiệt hại cho môi trường và có thể được khai thác mà không gây tổn hại đến các hệ sinh thái. Năng lượng tái tạo có thể góp phần trong tăng trưởng kinh tế bền vững, đặc biệt là ở cấp quốc gia, bằng cách khai thác các nguồn lực địa phương và tạo ra ngành công nghiệp mới và tạo việc làm.

Trong các nguồn năng lượng thì năng lượng mặt trời được coi là nguồn năng lượng ánh sáng đến từ vũ trụ (mặt trời) ngoài trái đất và đang gần gũi nhất với dân cư. Trong những năm gần đây việc phát minh ra những công nghệ mới đã giúp chúng ta biến ánh sáng mặt trời thành điện để thay thế dần nguồn điện năng từ nhiệt điện đốt thanh, điện hạt nhân và cả thủy điện. Hiện nay nhiều nhà khoa học xếp loại năng lượng mặt trời là loại năng lượng sạch vào cuộc cách mạng công nghệ lần thứ tư (hiện đại nhất) và các thành phố sử dụng nguồn năng lượng sạch (thân thiện môi trường sống) được coi là yếu tố để tạo thành thành phố xanh thông minh (Smart Green City). Trên thế giới hiện nay thường sử dụng các phiến thu hoạch năng lượng mặt trời như các miếng ngói lợp nhà, xe ô tô, cánh máy bay và có thể có những cỗ máy chạy bằng điện mặt trời. Đồng thời các trang trại điện mặt trời hàng trăm MW cũng đang được phát triển mạnh mẽ, đặc biệt tại Trung Quốc, Ấn Độ, các nước Trung Cận Đông.

Trong thiên nhiên thì đã từ lâu có các sinh vật sử dụng được năng lượng mặt trời, không cần hấp thụ năng lượng mặt trời gián tiếp qua sự ăn uống và tiêu hoá, như các loại thực vật và các loại tảo hoặc plankton, và đấy có thể là nền tảng cho nguồn năng lượng sinh khối khổng lồ.

Năng lượng gió đã phát triển mạnh dưới dạng các cánh đồng gió với công suất từ vài MW đến hàng ngàn MW, đặc biệt tại Đan Mạch, Đức, Tây Ban Nha, Trung Quốc.

Trong các nguồn nhiệt điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhiệt điện than có phát thải khí nhà kính lớn nhất và tùy thuộc vào công nghệ sử dụng và loại than sử dụng, để sản xuất 1 kWh điện, các nhà máy nhiệt điện than phát thải khoảng 0,8 – 1 kg khí CO₂. Ngoài khí CO₂, các nhà máy nhiệt điện than con thải ra nhiều chất có hại vào môi trường; gồm thủy ngân, khí SO₂, CO, thủy ngân, asen,… Những chất thải này có thể gây ra mưa axit.

XU HƯỚNG GIÁ THÀNH NĂNG LƯỢNG XANH GIẢM MẠNH:

Giá cả trên đơn vị MWh thay đổi nhanh chóng trong lĩnh vực năng lượng đang được thúc đẩy bởi nhu cầu tiêu dùng đối với năng lượng sạch.

Tháng 2 năm 2017, trong báo cáo của công ty đầu tư Lazard về chi phí năng lượng (LCOE) cho năm 2016 cho các
công nghệ phát điện khác nhau – các nguồn năng lượng tái tạo bây giờ là nguồn điện rẻ nhất có sẵn. Giảm chi phí công nghệ điện từ năng lượng gió và năng lượng mặt trời hiện nay là hình thức rẻ nhất.

Công ty đầu tư Lazard sử dụng phân tích LCOE để xác định mỗi đơn vị điện (đo bằng mega watt-giờ, hay MWh) sẽ tạo ra bao nhiêu chi phí trong suốt cuộc đời của bất kỳ nhà máy điện nào. LCOE được tính bao gồm mọi thành phần chi phí – chi phí vốn để xây dựng, vận hành và bảo dưỡng, và chi phí nhiên liệu để chạy – trải rộng trên tổng số mega watt- giờ tạo ra trong suốt vòng đời tồn tại của nhà máy.

Theo Lazard, chi phí gió đã giảm 66% kể’ từ năm 2009, từ 140USD /MWh xuống 47USD/ MWh. Chi phí năng lượng mặt trời quy mô lớn thậm chí còn kịch tính hơn, giảm 85 phần trăm kể từ năm 2009 từ hơn 350USD/MWh đến 55USD/ MWh.

Trong khi giá thấp nhất của thế hệ đốt nhiên liệu (than, khí) thông thường hiện nay – các nhà máy nhiệt điện chạy bằng khí đốt tự nhiên có LCOE trung bình là 63 USD / MWh.

Các chính sách quốc tế và quốc gia hỗ trợ giảm giá và thuế thúc đẩy chi phí năng lượng tái cho gió và cho năng lượng mặt trời còn xuống thấp. Những mức giá thấp này không chỉ rẻ hơn việc xây dựng các nhà máy khí đốt tự nhiên mới mà còn rẻ hơn nhiều nhà máy điện nhiên liệu hóa thạch với chi phí biên
(chi phí vận hành, bảo dưỡng, nhiên liệu…).

Ba rào cản hạn chế việc triển khai năng lượng tái tạo hiện nay: 1) khó tiếp cận nguồn gió và năng lượng mặt trời có chất lượng cao; 2) dự báo nguồn năng lượng còn sai lệch về độ tin cậy và 3) quan niệm sai về chi phí cao hòa lưới nguồn tái tạo. Tuy nhiên, các cơ sở dữ liệu mới của Mỹ và EU đã cho phép chính xác hóa nguồn thông tin dữ liệu, các khu vực tập trung NLTT cao khá chính xác và, công nghệ nối lưới điện thông thông minh đói với các nguồn điện đã được an toàn và giá thấp.

KINH NGHIỆM ĐAN MẠCH PHÁT TRIỂN NĂNG LƯỢNG XANH

Với bờ biển dài, điện gió vừa là nền tảng của nền sản xuất năng lượng tái tạo, vừa là ngành xuất khẩu then chốt của Đan Mạch. Năm 1985, Đan Mạch quyết định xóa bỏ điện hạt nhân trong chiến lược năng lượng tương lai của mình, tập trung vào năng lượng thay thế chứ không theo đuổi các nguồn năng lượng truyền thống nữa.

Năm 2015, với 42% điện là từ nguồn gió, Đan Mạch đang vững vàng đáp ứng mục tiêu về điện gió là cung cấp 50% nhu cầu từ nay đến năm 2020.

Để nuôi dưỡng ngành công nghiệp điện gió, ban đầu Chính phủ Đan Mạch cấp 30% vốn đầu tư cho các dự án điện gió, nhưng chính sách trợ cấp này hiện không còn hiệu lực vì công nghệ điện gió hiện nay đã tiến bộ và tiết kiệm chi phí hơn nhiều. Khả năng đồng sở hữu các turbin gió cũng giúp điện gió trở nên phổ biến rộng rãi hơn, và hầu như toàn bộ dân chúng Đan Mạch đều ủng hộ việc mở rộng năng lực turbin. Điều đó giúp phát triển các turbin lớn và công nghiệp hóa mạnh hơn các nhà máy điện gió. Tuy hình thức đồng sở hữu có giảm, nhưng hiện nay, 3/4 turbin gió ở Đan Mạch vẫn do các công dân bình thường sở hữu. Rõ ràng cam kết của chính phủ với điện gió là nhân tố trọng yếu để Đan Mạch có thể trở thành nước dẫn đầu thế giới về năng lượng gió.

Năm 2014, doanh thu của ngành công nghiệp điện gió của Đan Mạch lên đến 12,8 tỉ USD, tăng 7,4% so với năm trước đó, và xuất khẩu của ngành này cũng tăng thêm 16,7%, đạt 8,1 USD.

Chính các mục tiêu chính sách nhất quán, dài hạn của Đan Mạch đã giúp tạo nền tảng cho hợp tác công – tư, và nhờ đó, các công ty Đan Mạch có được môi trường ổn định cần có để đầu tư dài hạn điện từ năng lượng tái tạo. Nhờ những nỗ lực nhất quán ấy, ngành năng lượng Đan Mạch hiện đang cung cấp việc làm cho 58.000 người trong một đất nước vỏn vẹn 5,5 triệu dân.

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO VỚI VIỆT NAM

Xem xét sớm ban hành Luật Năng lượng tái tạo (với gió và mặt trời), tạo hành lang pháp lý và cơ hội ứng dụng NLTT đến 2050 như cam kết của Việt Nam tại Hội nghị thượng đỉnh các quốc gia COP 22 về BĐKH tại Nam Phi năm 2016 và Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh 2012.

• Cần sớm nghiên cứu học tập kinh nghiệm phát triển điện gió và điện mặt trời của các quốc gia khác, chính sách hỗ trợ giá cả, công nghệ và nối lưới điện quốc gia.
• Đánh giá tác động của việc giảm giá công nghệ NLTT trên thế giới đối với việc áp dụng vào Việt Nam với điện gió trên đất liền, điện gió trên biển và điện mặt trời.
• Xem xét tính giá, phí cacbon đối với các nguồn điện than, khí..
• Có chính sách kêu gọi, thu hút đầu tư từ quốc tế, trong nước đối với các dự án lớn với
  điện gió, điện mặt trời, đặc biệt khu vực Nam bộ cả trên đất liền và trên biển.

– Tuyên truyền, khuyến khích các tổ chức, cá nhân dùng điện tái tạo, góp phần giảm thiểu khí thải nhà kính và giảm thiểu ô nhiễm không khí, môi trường sống. ■

DƯ VĂN TOÁN

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Lazard’s annual report on the levelized cost of energy (LCOE) 2017. https://www. lazard.com/media/438038/ levelized-cost-of-energy-v100. pdf
2. Chính sách năng lượng Đan Mạch, bài học cho Việt Nam, 2017. http:// nangluongvietnam.vn/news/ vn/dien-hat-nhan-nang-luong- tai-tao/chinh-sach-nang-luong- dan-mach-bai-hoc-cho-viet- html

Nhóm các nhà khoa học này cho biết Isabel, một trong những quần đảo chính của Solomon đã mất 5 đảo đá ngầm gần đó. 6 đảo nhỏ khác ở gần Isabel đã mất hơn 20% diện tích trong giai đoạn 1947 -2014.

Trong khoảng thời gian này, cư dân đảo Nuatambu buộc phải di dời đến quần đảo chính Choiseul để tránh ngập lụt.

Ít nhất 11 trong số chỉ vài chục ngôi nhà ở Nuatambu đã biến mất do nước biển dâng cao.

Trong khi mực nước biển toàn cầu tăng thêm 3mm mỗi năm, kết từ năm 1993 thì mực nước biển khu vực quần đảo Solomon tăng trung bình 7 – 10 mm mỗi năm kể từ năm 1994.

Để biết thêm thông tin đọc link sau:

http://vnexpress.net/infographics/khoa-hoc/nuoc-bien-dang-nhan-chim-5-dao-o-thai-binh-duong-3401953.html?utm_source=home&utm_medium=box_infographics_home&utm_campaign=boxtracking

PHIẾU ĐĂNG KÝ THAM DỰ VÀ VIẾT THAM LUẬN CHO HỘI THẢO CÔNG TÁC GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Họ và tên đại biểu:…………………………………………………………………………………………………………………………………………
Giới tính: …..…………………..…Tuổi: ………………………………………………………………………………………………………………….
Chức vụ và cơ quan công tác: .………………………………………………………………………………………………………………………..
Địa chỉ cơ quan: …………………………………..………………………………………………………………………………………………………
Số điện thoại liên lạc:
Cơ quan: ………………….. Nhà riêng: ……………… ….ĐTDĐ:………………………………………………………………………………..
Địa chỉ E-mail: …………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Tham dự Hội thảo và viết bài hoặc Chỉ tham dự Hội thảo
Nếu có bài viết, xin Quí đại biểu cho biết tên hoặc chủ đề dự kiến là: ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Quí đại biểu có thể đăng ký tham luận về bất kỳ vấn đề gì có liên quan đến mục tiêu và nội dung của hội thảo.
Bài tham luận được viết dưới hình thức: Báo cáo tổng hợp; Báo cáo khoa học; Chia sẻ kinh nghiệm, … Bài viết dài không quá 10 trang, Font chữ: Time New Roman, mã: UNICODE, cỡ chữ 12, giãn dòng đơn, lề (trên, dưới, trái, phải): 2,5 cm.
Bài viết xin gửi về:
Trung tâm Phát triển nông thôn miền Trung
Đại học Nông Lâm Huế, 102 Phùng Hưng, TP. Huế
Tel: 054 3529749 ext 0 hoặc 0935.369.963 (Ms. Đặng Thị Lan Anh)
Fax: 054 3530000 E-mail: office@crdvietnam.org
Chúng tôi mong nhận được nhiều bài viết của Quí vị để đóng góp cho hội thảo.
Trân trọng cảm ơn sự quan tâm và hợp tác của Quí vị!
Mời quý vị và các bạn tải file phiếu đăng ký tham dự hội thảo công tác giám sát đầu tư công trong xây dựng nông thôn mới: Phieu dang ky tham du Hoi thao cong tac GSĐTCĐ trong XDNTM.final.pdf <– tải file đính kèm tại đây.
Ban tổ chức hội thảo

Dự án “Xây dựng năng lực và xóa bỏ rào cản đối với người khuyết tật trong Quản lý rủi ro thiên tai thông qua hệ thống thông tin kỹ thuật số dễ tiếp cận tại Việt Nam” đã tổ chức hội thảo khởi động vào ngày 12/1/2016 tại Hà Nội. Hội thảo được tổ chức tại văn phòng nhóm Điểm Tựa, thuộc Trung tâm Dạy nghề và Phục hồi Chức năng cho Người mù trẻ Hà Nội cùng với sự tham gia của 33 đại biểu đến từ nhà tài trợ dự án, các tổ chức làm về giảm thiểu rủi ro thiên tai và người khuyết tật và tổ chức phát triển công nghệ hỗ trợ (ATDO), tư vấn kỹ thuật cho dự án và báo đài.

Thông qua hội thảo, đại diện của Malteser International, tổ chức thực hiện dự án từ nguồn hỗ trợ của UPS đã trình bày các lý do để thực hiện dự án DAISY cũng như thời gian, các kết quả mong đợi và hoạt động liên quan. Ngoài ra, ông Hiroshi- Phó giám đốc Trung tâm ATDO tại Nhật Bản, thay mặt cho nhóm tư vấn kỹ thuật đã giúp người nghe hiểu hơn về định dạng DAISY là gì, lợi ích của việc sử dụng định dạng này đối với các nhóm khuyết tật về đọc chữ in cũng như chia sẻ về việc áp dụng định dạng này ở nhiều nước trên thế giới.

Các thành viên tham gia hội thảo khởi động dự án đã đánh giá cao về dự án DAISY như là một giải pháp về công nghệ nhằm giúp loại các bỏ rào cản về thông tin đối với người khuyết tật trong công tác giảm thiểu rủi ro thiên tai cũng như các hoạt động xã hội khác. Ông Hoàng Mộc Kiên, một giáo viên của trường khiếm thị Nguyễn Đình Chiểu đã phát biểu: “Tôi đã được nghe nói rất nhiều về định dạng DAISY và cũng nhiều lần thử dùng định dạng này; tuy nhiên, cho đến bây giờ tôi vẫn chưa thể làm được. Thật là tốt khi có dự án xây dựng năng lực cho các thành viên nhóm Điểm Tựa và hỗ trợ các trang thiết bị cần thiết để chúng ta có thể bắt đầu sản xuất tài liệu theo định dạng DAISY tại Việt Nam. Người khuyết tật chúng tôi chắc chắn sẽ được hưởng lợi rất nhiều từ dự án này.”

Ngay sau buổi lễ khởi động dự án, một khóa tập huấn 10 ngày nhằm chuyển giao công nghệ cơ bản về sản xuất DAISY cho các thành viên nòng cốt của nhóm Điểm Tựa , nhóm hưởng lợi trực tiếp từ dự án.

Nhóm công tác về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai

Malteser International Vietnam

Khái quát thêm về tình hình chăn nuôi gà của địa phương (báo cáo đánh giá, báo cáo tổng kết của Trung tâm KN tỉnh)

Chăn nuôi gà rất phổ biến và phù hợp với hầu hết các loại hộ ở nông thôn, nhất là hộ nghèo. Nuôi gà có vốn đầu tư thấp, sản phẩm dễ tiêu thụ. Người dân ở hầu hết các xã vùng dự án của Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tại tỉnh Quảng Nam sống ở vùng ven biển có nhiều độn cát cao, có vườn rộng thuận lợi để chăn nuôi gà. Kết quả khảo sát cho thấy, hầu hết các hộ dân ở nơi đây nuôi gà theo phương thức thả rông. Chăn nuôi gà ở đây lại phải đối mặt thường xuyên với dịch bệnh do chuyển mùa, thời tiết, khí hậu thay đổi. Do vậy, địa phương cần thiết phải hướng người dân nuôi gà để tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Xây dựng mô hình chăn nuôi gà an toàn dịch bệnh thích ứng với biến đổi khí hậu là một trong những hoạt động giúp người dân tiếp tục phát triển chăn nuôi gà bền vững.

Địa điểm và thời gian thực hiện mô hình:

Địa điểm thực hiện mô hình:

Giới thiệu thông tin sơ bộ về vùng thực hiện dự án (Xã Duy Tân, Duy Nghĩa (huyện Duy Xuyên) và Bình Nam (huyện Thăng Bình), tỉnh Quảng Nam, Việt Nam)

Thời gian thực hiện mô hình: 22/08 – 15/11/2014

Mục đích của mô hình: Giúp người dân chăn nuôi gà có khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu và tăng thu nhập.

Phương pháp xây dựng

Cách tiếp cận

Xây dựng mô hình chăn nuôi có khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu dựa trên tập quán sản xuất và kinh nghiệm sẵn có của các hộ hưởng lợi.

Các bước thực hiện

• Chọn hộ tham gia hoạt động chuyển giao/mô hình: chọn hộ tham gia theo các tiêu chí của dự án theo nguyên tắc công khai, dân chủ và khách quan.
• Tập huấn kỹ thuật:
• Kỹ thuật làm chuồng trại: Người dân và cán bộ cùng thảo luận và trao đổi về bản thiết kế chuồng trại, thống nhất các nội dung trước khi xây dựng;
• Kỹ thuật chăn nuôi gà thả vườn ứng phó với biến đổi khí hậu: Chọn giống, chăm sóc nuôi dưỡng, phòng chống dịch bệnh, …
• Xây dựng chuồng trại và chuẩn bị các dụng cụ chăm sóc nuôi dưỡng: tuân thủ quy trình xây dựng chuồng trại theo hướng dẫn của cán bộ tư vấn dự án.
• Chọn mua giống:
• Giống gà sử dụng là giống là địa phương và phải có nguồn gốc rõ ràng. Phải mua giống tại các cơ sở an toàn. Phải kiểm tra chất lượng giống khi mua. Không được mua gà con ở chợ hoặc người đi bán hàng rong.
• Gà mua ở 3-4 tuần tuổi (đã được phòng vắc xin lasota lần 1, 2, Gumbro, cầu trùng), gà khỏe mạnh, lông bóng mượt, khối lượng trên trung bình của phẩm giống.
• Tiến hành chăn nuôi, chăm sóc và nuôi dưỡng: tiến hành theo các kỹ thuật đã được hướng dẫn và tập huấn.
• Tổng kết & đánh giá: Sau khi hoàn thành các nội dung của việc xây dựng mô hình (khoảng 01 chu kỳ nuôi gà) sẽ tiến hành tổng kết đánh giá lại các hoạt động đã thực hiện. Với các nội dung đánh giá chủ yếu: Tình hình áp dụng các tiến bộ kỹ thuật của mô hình; Khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu của mô hình; Hiệu quả kinh tế và kỹ thuật của mô hình; Hiệu quả về môi trường và tính bền vững.
• Tư liệu hóa bài học kinh nghiệm: Quá trình thực hiện mô hình của các hộ tham gia ở tất cả các công đoạn từ xây dựng chuồng trại, chọn giống, chăm sóc nuôi dưỡng và phòng bệnh đều được thu thập thông tin phục vụ cho hoạt động tư liệu hóa. Mỗi mô hình sẽ có 01 hồ sơ quản lý trước, trong và sau khi thực hiện mô hình.

Tóm tắt mô hình (nên chắc lọc thêm thông tin để toát lên được những can thiệp và kết quả của mô hình)

Mô tả các can thiệp chính về mặt kỹ thuật/giải pháp:

• Thiết kế và xây dựng chuồng phù hợp để giảm tác động của thời tiết, khí hậu thay đổi đến gà (đặc biệt là lạnh và nóng): Chuồng trại được lợp bằng ngói, có cửa sổ thông thoáng, làm dưới bóng cây cao, làm dàn chống nóng bằng các vật liệu địa phương (lá dừa, cau, cây leo như bầu bí…). Móng được xây 1 lớp blo nằm, 1 lớp blo nghiêng, tường 2 đầu hồi xây bằng gạch blo nghiêng kín tận nóc. Nhưng một đầu hồi có trừ cửa ra vào chuồng gà. Tường sau và tường trước xây bằng gạch nghiêng cao, phía trên (mặt trước và sau) được che bằng lớp lưới mắt cáo kẽm để thông thoáng nhưng chống được chuột vào chuồng gà. Mặt ngoài lưới tường trước và sau có rèm (bằng vải bạt hoặc tre đan), đảm bảo dễ đóng mở để điều tiết khí hậu trong chuồng và tránh mưa ướt khi trời mưa.
• Sử dụng giống gà địa phương có khả năng thích ứng tốt với điều kiện địa phương: sử dụng giống gà Ri tại địa phương là giống có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu, phong tục, tập quán chăn nuôi tại địa phương;
• Áp dụng quy trình phòng dịch tổng hợp để giảm dịch bệnh cho chăn nuôi gà: tiêm vaccine đầy đủ, vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng gà, có lưới rào xung quanh để giảm dịch bệnh cho gà khi thời tiết thay đổi thất thường;
• Tận dụng nguồn thức ăn địa phương, hạn chế thức ăn công nghiệp: khẩu phần thức ăn của gà bao gồm các thành phần như ngô vàng, cám gạo, gạo lứt, thức ăn đậm đặc, premix vitamin và premix khoáng. Ngoài ra, nước uống luôn có sẵn và được pha thêm các chất giải nhiệt, vitamin C, kháng sinh tổng hợp.
• Thu gom chất thải để quản lý và xử lý bằng men vi sinh vật để giảm phát thải mùi và khí gây hiệu ứng nhà kính.

Kết quả: (hộ hưởng lợi; diện tích; số xã thực hiện, ..)

Mô hình được tiến hành ở 3 xã Duy Nghĩa, Duy Tân (huyện Duy Xuyên) và xã Bình Nam (huyện Duy Thăng Bình), Quảng Nam với 71 hộ hưởng lợi. Cụ thể số lượng các hộ hưởng lợi như sau: xã Duy Nghĩa: 15 hộ; xã Duy Tân: 35 hộ và xã Bình Nam: 21 hộ.

Khi tham gia thực hiện mô hình, các hộ hưởng lợi được hỗ trợ 100% giống, 50% vật liệu làm chuồng, thức ăn và một số phương tiện để chăm sóc, đồng thời được hướng dẫn kỹ thuật làm chuồng, chăm sóc để đàn gà thích ứng với điều kiện khắc nghiệt của thời tiết.

Điểm khác biệt của mô hình chăn nuôi gà Ri thả vườn thích ứng với biến đổi khí hậu là thực hiện mô hình chăn nuôi theo hướng bán thâm canh với chuồng nuôi kiên cố và có lưới quây.

Hiệu quả: (kinh tế, môi trường, an sinh xã hội)

• Hiệu quả về mặt kinh tế: gà ít dịch bệnh, tỷ lệ sống cao tuy nhiên chất lượng gà giống được cung cấp cho các hộ thực hiện thí điểm chưa đạt chuẩn và không được ưa chuộng trên thị trường nên hiệu quả kinh tế chưa cao.
• Hiệu quả về mặt môi trường: chuồng trại được xây dựng thông thoáng, định kỳ thu phân, thay chất độn chuồng và thực hiện việc ủ phân theo phương pháp sinh học. Vì thế mùi hôi do phân khi nuôi gà giảm và thường xuyên thực hiện việc tiêu độc, khử trùng nhằm tiêu diệt mầm bệnh và các nhân tố trung gian truyền bệnh. Ngoài ra, chuồng được thiết kế chống nóng, chống lạnh nên có khả năng thích ứng tốt với môi trường, thời tiết thay đổi đột ngột (nóng/lạnh).
• Hiệu quả về mặt an sinh xã hội: tăng thu nhập và đảm bảo công ăn việc làm cho người dân các hộ nghèo, cận nghèo và trung bình trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tác động của các hiện tượng khí hậu cực đoan (nắng nóng, rét/lạnh).

Tình trạng hiện nay (đã kết thúc, đang triển khai, nhân rộng): đã kết thúc.

Ý nghĩa thích ứng và bài học

Ý nghĩa thích ứng: mô hình nuôi gà an toàn, ít dịch bệnh và có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, đặc biệt là các hiện tượng nắng nóng, rét/lạnh.

Tính đặc sắc và khác biệt với hoạt động truyền thống/thông thường: So với cách nuôi truyền thống trước đây (nuôi gà ta thả rông, gà tự đào bới kiếm ăn, chỉ bổ sung thức ăn lúc sáng sớm và chiều tới, lúc mưa gió, thời tiết thay đổi không biết can thiệp gì, không biết điều trị lúc gà bị ốm nên gà có tỷ lệ chết cao (trung bình 30-40%), thậm chí có lúc mất trắng, gà chậm lớn (6-8 tháng mới giết thịt) và nuôi gà chỉ phục vụ cho kỵ giỗ là chính. Tuy nhiên khi áp dụng mô hình nuôi gà an toàn thích ứng với biến đổi khí hậu dịch bệnh của gà giảm đáng kể, bà con đã biết cách chọn gà tốt để nuôi. Việc chăm sóc, nuôi dưỡng chu đáo, có chuồng kiên cố để nhốt gà, can thiệp chống nóng, chống lạnh lúc thay đổi thời tiết cho gà nên gà nuôi mau lớn, cân nặng hơn (chỉ nuôi 3 tháng gà đã đạt trung bình 1,5-1,6 kg có con đã đạt > 2 kg), ít bệnh tật, tỷ lệ nuôi sống cao (>90% đối với hai xã dự án Duy Tân và Bình Nam), sinh trưởng nhanh (80 ngày nuôi), thịt thơm ngon giống với gà Ri thả rông.

Bài học kinh nghiệm:

• Qui trình chọn và thẩm định hộ hưởng lợi kỹ lưỡng: việc chọn và thẩm định các hộ hưởng lợi có ý nghĩa quan trọng trong quá trình thực hiện thí điểm mô hình. Các hộ hưởng lợi có khả năng tiếp thu tốt các hướng dẫn và quy trình thực hiện mô hình thì khả năng chống dịch bệnh, thích ứng tốt với các hiện tượng cực đoan của thời tiết (nắng, nóng, rét/lạnh).
• Xác định đúng đối tượng cần can thiệp/hưởng lợi: việc xác định đúng đối tượng hưởng lợi là các hộ nghèo, cận nghèo, là những đối tượng dễ bị tổn thương dưới tác động của biến đổi khí hậu. Xác định đúng người cần sự giúp đỡ và bảo trợ là việc làm khá khó khăn và mất thời gian. Tuy nhiên, nếu hoạt động này được thực hiện tốt, dự án sẽ góp phần giúp những người dễ bị tổn thương tăng thu nhập và duy trì cuộc sống bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Điều này làm tăng hiệu quả tích cực của dự án.
• Chọn cơ sở cung ứng giống để cung cấp cho người dân: gà giống chất lượng kém, không được ưa chuộng tại địa phương nên tỷ lệ gà chết cao và giá bán thấp. Do đó, để mô hình thực hiện thành công và có hiệu quả kinh tế cao, nhóm thực hiện dự án cần phải chọn cơ sở cung ứng giống đảm bảo chất lượng, chọn giống được ưa chuộng và có hiệu quả kinh tế cao.
• Tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật trong chăn nuôi gà: trong quá trình thực hiện có một số hộ chăn nuôi không tuân thủ đúng quy trình, chưa xây dựng chuồng trại kiên cố theo thiết kế vì thế hiệu quả của mô hình nuôi chưa cao, ảnh hưởng đến hiệu quả của dự án. Vì thế, trong quá trình thực hiện mô hình, các cán bộ tư vấn thực hiện mô hình phải có cách thức đảm bảo các hộ hưởng lợi tuân thủ hoàn toàn các yêu cầu kỹ thuật cũng như các hướng dẫn thực hiện quy trình của dự án.

Khả năng nhân rộng:

• Khả năng nhân rộng cao
• Áp dụng cho cả vùng cát và vùng đồi ở miền Trung
• Phù hợp cho các hộ nghèo, cận nghèo và trung bình

Khuyến nghị:

• Nên có những nghiên cứu đối chứng chuyển sâu hơn để có thể đánh giá chính xác về tính hiệu quả cũng như khả năng thích ứng với nắng nóng và rét/lạnh;
• Chia sẻ kinh nghiệm và các kỹ thuật nuôi gà thích ứng với biến đổi khí hậu rộng rãi trong cộng đồng ở các địa phương khác.

MỘT VÀI HÌNH ẢNH MINH HỌA

Đàn gà của ông Lê Đình Trung, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam phát triển rất tốt, đạt trọng lượng trung bình khoảng 2kg sau 3 tháng nuôi dưỡng

Bối cảnh/Bối cảnh ra đời của mô hình tại địa phương

Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ 21. Thiên tai và các hiện tượng khí hậu cực đoan khác đang gia tăng ở hầu hết các nơi trên thế giới, nhiệt độ và mực nước biển trung bình toàn cầu tiếp tục tăng nhanh chưa từng có và đang là mối lo ngại của các quốc gia trên thế giới.Thích ứng với BĐKH là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự quan tâm bền bỉ và không ngừng hoàn thiện, đồng thời nó có quan hệ tương hỗ với chiến lược giảm nhẹ BĐKH. Đối với ngành nông nghiệp, thích ứng với biến đổi khí hậu yêu cầu xác định được các mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu. Nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu giải quyết những thách thức của biến đổi khí hậu bằng cách xây dựng mối quan hệ chiến lược giữa thích ứng, giảm nhẹ và an ninh lương thực. Dựa vào các điều kiện cũng như năng lực cụ thể ở từng địa phương từ đó sẽ xác định các thách thức cũng như cơ hội để từ đó lựa chọn được mô hình và chính sách phù hợp.

Trên thế giới có rất nhiều sáng kiến của cộng đồng nhằm thích ứng với những hiện tượng cực đoan của biến đổi khí hậu. Các mô hình sáng kiến thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng đã đem lại lợi ích rất lớn cho người tham gia. Trong từng điều kiện cụ thể với những tác động của biến đổi khí hậu thì các nguồn lực và năng lực sẵn có của cộng đồng để chống chịu và thích ứng với các điều kiện khí hậu cực đoan là rất quan trọng. Như vậy, thích ứng với biến đổi khí hậu mang tính địa phương. Vì vậy việc lựa chọn mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu để áp dụng và nhân rộng cho một địa phương cụ thể là rất quan trọng.

Rau là một trong những cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Để trồng được rau trong những điều kiện thời tiết bất thuận, như nắng nóng vào mùa hè phải có những biện pháp kỹ thuật để thích ứng. Xây dựng mô hình trồng rau ăn lá trong điều kiện mùa nắng từ đó cung cấp nguồn sản phẩm rau trong điều kiện bất thuận của thời tiết là một trong những hoạt động trong khuôn khổ chương trình Thích ứng Khí hậu lấy Trẻ em làm Trọng tâm tại Việt Nam do tổ chức Save the Children thực hiện, để giúp người dân nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu.

Địa điểm và thời gian thực hiện xây dựng:

Xã Bình Nam – huyện Thăng Bình , xã Duy Nghĩa và xã Duy Tân – huyện Duy Xuyên – tỉnh Quảng Nam

Mục đích của mô hình:

Giúp người dân trồng được rau xanh an toàn trong điều kiện thời tiết/khí hậu bất lợi vào mùa mưa và mùa nắng.

Mục tiêu của mô hình:

• Lựa chọn mô hình trồng rau ăn lá an toàn trái vụ phù hợp với điều kiện địa phương;
• Tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc rau ăn lá an toàn trái vụ
• Xây dựng mô hình trồng rau ăn lá an toàn trái vụ;

Phương pháp xây dựng

Cách tiếp cận

Sử dụng phương pháp phân tích hệ thống, phương pháp phân tích đánh giá có sự tham gia, áp dụng phương pháp phân tích ưu điểm, nhược điểm, cơ hội, nguy cơ, thách thức (SWOT) và kinh nghiệm chuyên gia nhằm tìm ra mô hình trồng rau ăn lá an toàn trái vụ phù hợp với điều kiện tỉnh Quảng Nam.

Các bước thực hiện

• Phân tích, đánh giá các hiện tượng thời tiết cực đoan, khảo sát thực tế về điều kiện thổ nhưỡng, nước tưới để lựa chọn mô hình trồng rau ăn lá an toàn trái vụ phù hợp với điều kiện địa phương
• Chọn hộ tham gia hoạt động chuyển giao/mô hình
• Tập huấn kỹ thuật
• Xây dựng nhà lưới và chuẩn bị cơ sở vật chất kỹ thuật để sản xuất rau an toàn trái vụ
• Tiến hành trồng, chăm sóc một số loại rau ăn lá an toàn trái vụ phù hợp với điều kiện địa phương;
• Tổng kết & đánh giá
• Tư liệu hóa bài học kinh nghiệm

Tóm tắt mô hình

Mô tả các can thiệp chính về mặt kỹ thuật/giải pháp:

Xây dựng mô hình nhà lưới tùy theo điều kiện kinh tế của hộ có thể dùng cột bê tông, cột gỗ, cột tre, vật liệu làm đòn tay làm bằng gỗ hoặc tre. Lưới đen che nắng khổ 4m x …m, độ che nắng 70-80% và lưới chắn côn trùng màu trắng khổ 2m x …m.

Tính toán thiết kế hệ thống tưới phun mưa: thiết kế sơ đồ đường ống, chọn đường ống dẫn nước, chọn vòi phun, bố trí vòi phun, xác định áp lực vòi tưới, tính toán chọn máy bơm phù hợp;

Lựa chọn một số loại rau có khả năng trồng với điều kiện bất thuận ở địa phương đồng thời phù hợp với khẩu vị của người dân địa phương nhằm đảm bảo đầu ra khi mô hình được nhân rộng;

Tập huấn kỹ thuật làm đất, xử lý đất trồng, nguồn nước, hạt giống, phân bón, phòng trừ sâu bệnh hại cho từng loại rau ăn lá cụ thể.

Kết quả: (hộ hưởng lợi; diện tích; số xã thực hiện, ..)

• 15 hộ gia đình/3 xã tham gia hưởng lợi từ dự án
• Xây dựng mô hình nhà lưới với diện tích 100m²/hộ
• Dự án hỗ trợ cho mỗi hộ: 100m² lưới đen để giảm cường độ nắng, 100m lưới màn trắng chắn côn trùng.
• Thiết kế hệ thống tưới phun mưa.
• Hỗ trợ hạt giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.

Hiệu quả: (kinh tế, môi trường, an sinh xã hội)

• Hiệu quả kinh tế: Lãi thu được khoảng 515.000 đồng/100m², trong thời gian gieo trồng 30 ngày/vụ (cách làm cũ lãi khoảng 300.000 đồng/vụ). Hiệu quả kinh tế cao hơn hẳn so với các cây trồng khác.
• Đa dạng hóa cơ cấu cây trồng ở địa phương.
• Lượng phân bón sử dụng ít lại
• Sâu bệnh hại ít nên lượng thuốc bảo vệ thực vật giảm, tốt cho sức khỏe người lao động cũng như người tiêu dùng, tốt cho môi trường.
• Tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân lao động.
• Chi phí đầu tư ít, ít tốn công chăm sóc hơn so với các cây trồng khác
• Thời gian sản xuất ngắn ngày nên rút ngăn được thời gian thu hồi vốn.
• Chất lượng rau của mô hình đáp ứng được yêu cầu của thị trường.

Tình trạng hiện nay (đã kết thúc, đang triển khai, nhân rộng)

Trong khuôn khổ dự án do Trung tâm phát triển nông thôn Miền trung, trường Đại học Nông Lâm Huế thực hiện có 15 hộ gia đình/3 xã tham gia hưởng lợi từ dự án đã kết thúc, các hộ được dự án hỗ trợ vẫn tiếp tục trồng các loại rau ăn lá trái vụ trên diện tích  được đầu tư. Mặt khác, chương trình Thích ứng Khí hậu lấy Trẻ em làm Trọng tâm tại Việt Nam do tổ chức Save the Children thực hiện, để giúp người dân nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu dự án tiếp tục hỗ trợ triển khai nhân rộng mô hình trồng rau ăn lá an toàn trái vụ đến các xã khác trong phạm vi tỉnh Quảng Nam

Ý nghĩa thích ứng và bài học

Ý nghĩa thích ứng

• Mô hình đã tận dụng được diện tích đất cát bỏ hoang, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người dân địa phương;
• Giúp giảm thiểu các tác hại của các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng và hạn hán;
• Việc duy trì canh tác lâu dài trên đất cát kết hợp với bón phân hợp lý sẽ giúp cải tạo đất cát vốn nghèo dinh dưỡng.
• Chi phí sản xuất thấp, phù hợp với điều kiện kinh tế của các hộ dân, đặc biệt là hộ nghèo.

Tính đặc sắc và khác biệt với hoạt động truyền thống/thông thường

• Bố trí loại rau màu phù hợp với điều kiện sử dụng nước;
• Giảm công lao động tưới và chi phí bơm nước đến 50% ;
• Giảm chi phí đầu tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật;
• Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm;
• Giảm tác nhân gây ô nhiễm môi trường;
• Trồng rau trái vụ với sản phẩm đa dạng sẽ giúp cho sản phẩm dễ tiêu thụ, bán được giá cao hơn so với chính vụ.
• Tính khả thi về kỹ thuật và kinh tế cao;

Bài học kinh nghiệm

Tuỳ theo điều kiện tính chất của sản xuất mà chúng ta có thể xây dựng nhà lưới kín, hở, kiên cố, bán kiên cố… Tuy nhiên, theo yêu cầu chung nhà lưới có tác dụng lớn nhất vẫn là giúp khống chế các điều kiện bất lợi của thời tiết nắng mưa… giúp cây phát triển bình thường trong các điều kiện bất lợi, chủ động được kế hoạch sản xuất, cung cấp sản phẩm cho thị trường, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân lao động.

Cần áp dụng triệt để các biện pháp IPM trong phòng trừ dịch hại. Nếu làm tốt công tác này thì đây là phương pháp hiệu quả nhất không những về kinh tế mà còn đem lại hiệu quả rất lớn trong việc bảo vệ sức khoẻ cho người sản xuất, tiêu dùng và môi trường.

Khả năng nhân rộng:

Quảng Nam là một tỉnh chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu nên việc áp dụng và mở rộng mô hình trồng rau ăn lá an toàn trái vụ nhằm thịch ứng với các hiện tượng thời tiết cực đoan cho các xã trên đại bàn Tỉnh  là rất cần thiết. Hơn nữa, chi phí sản xuất thấp, phù hợp với điều kiện kinh tế của các hộ dân, đặc biệt là hộ nghèo nên khả năng nhân rộng cao.

Khuyến nghị:

– Cần có quy hoạch vùng chuyên canh rau sạch.

– Tìm các đại lý, cơ sở cung ứng các loại giống rau có chất lượng cao.

– Áp dụng và đăng ký nhãn hiệu rau sạch theo hướng VIETGAP.

– Tìm hướng ra cho sản phẩm khi quy mô sản xuất lớn.